Przysłoną obiektywu jest średnica otworu przez jaki wpuszczamy światło do oparatu. Gdyby obiektyw nie tłumił w ogóle światła to określało by się, że ma przesłonę 1, przesłona 2 oznacza, że do aparatu dociera tylko połowa światła które dociera do obiektywu, 4 - że tylko 1/4 światła, lub mozna określić, że światło jest czterokrotnie stłumione, itd. Obiektywy mają minimalną i maksymalną przysłonę którą możemy użyć, oczywiście najlepiej jak żeby rozpiętość przysłon była jak największa. Przeważnie standardowe obiektywy stałoogniskowe (50 mm) mają następujące przysłony: 1,8 - 2 -2,8 -3,5 - 4 - 5,6 - 8 - 11 - 16 - 22 - 32. Czym lepszy (i droższy) obiektyw tym przesłona dolna jest niższa, przesłona tą określa się jasność obiektywu. Najjaśnieszym obiektywem jest w tej chwili Canon 50 mm L ze światłem 1,0 - nie widziałem go jeszcze na żywo, pewnie z powodu ceny, która przekracza 12 000 zł. W obiektywach zmiennoogniskowych standardowych (28-80 mm) przesłony są podobne tylko zaczynają się od 4. Jak widać obiektywy zmiennoogniskowe są ciemniejsze.

Do czego służy przysłona? Od wielkości przysłony zależy głębia ostrości, gdzie głębią ostrości okreslamy odległość od pierwszego ostro odwzorowanego miesca na zdjęciu do ostatniego.

Na rysunku obok sfotografowaliśmy płotek. Przy przesłonie którą mieliśmy ustawiona na obiektywie ostre są tylko te szczebelki które znajdują się pomiędzy punktami A i B. Punkt A jest pierwszym punktem ostrym na zdjęciu, punkt B ostatnim, odległość pomiędzy nimi to właśnie głębia ostrości.

Powiedzmy, że zdjęcie które przedstawia rysunek zostało wykonane przy przesłonie 8, głębię ostrości ograniczają punkty A i B, jeśli zmienimy przysłonę na większą np. 16, to głębia ostrości się zwiększy - wszystko pomiędzy punktami a1 i b1 będzie ostro odwzorowane, jeśli natomiast przysłonę zmniejszymy do np. 4, to strefę ostrości wyznacza nam wtedy punkty a2 i b2. Reasumując - czym większa przysłona tym wieksza głębia ostrości, czym mniejsza przysłon tym mniejsza głębia ostrości.

Stosując różne przesłony mamy wpływ na strefy ostrości zdjęcia, dzieki nim możemy nadać zdjęciu nasz indywidualny charakter.

Głębia ostrości zależy też od ogniskowej obiektywu, czym mniejsza ogniskowa tym głebia ostrości jest wieksza. Jesli uzyskać chcemy większą głębię ostrości należy stosować obiektywu o krótszych ogniskowych, natomiast chcąc rozmyć tło - obiektywy o większej ogniskowe. W kompaktowych aparatach cyfrowych ogniskową obiektywu podaje się w wymiarach ekwiwalentu dla normalnego filmu (35 mm) natomiast rzeczywista ogniskowa ich jest dużo mniejsza, i tak w aparacie kompaktowym, przy matrycy wielkości APS-C (1:2,4") ekwiwalent ogniskowej 100 mm to naprawdę 17 mm i głębia ostrości bedzie taka jak dla obiektywu 17 mm a nie 100 mm. Troche inaczej jest w aparatach lustrzanych, matryce są większe, róznice w głebi ostrości mniejsze.

Zdjęcie z małą głębią ostrości

Na rysunku poniżej znajduje się wykres głębi ostrości dla obiektywu 50 mm z ustawiona ostrościa na 3 metry. Widzimy, że przy przysłonie 2 głebia ostrości praktycznie nieistnieje, przy przysłonie 4 wynosi od 2,5 m do 3,5 m, przy przysłonie 8 - od 2,2 m do 4,5 m, przy 11 - od 1,8 m do 7 m, przy 16 - od 1,5 m do 15 m. Zauważmy, że ostrość zwiększa sie bardziej w głąb sceny niż z przodu.

Proszę spojrzeć na następny rysunek. Do sfotografowania mamy trzy obiekty (osoby) umieszczone na planie zdjęciowym kazdy w innej odległości od aparatu. Jeśli mamy czas ustalamy odległość od obiektów A i C i na podstawie wyników wybieramy optymalną przysłonę obiektywu i punkt ustawienia ostrości, jęsli natomiast nie mamy na to czasu (obiekty się przemieszczaja) to najpierw ustawiamy przysłonę na obiektywie taką która wydaje nam się odpowiednia i następnie wykonujemy jedno ustawienie ostrości - na 2/3 odległości pomiędzy obiektem A i B (na rysunku punkt X).

Jeśli chcemy aby któryś z obiektów był nieostry, wystarczy przesunąć punkt ustawienia ostrości (X) do tyłu sceny

lub do przodu.

Przykłady powyższe odnoszą się do standartowego obiektywu 50 mm, jeśli dysponujemy obiektywem zmiennoogniskowym to za pomocą zmiany obniskowej też uzyskujemy zmianę głebi ostrości. Tutaj niestety wyliczenie głebi ostrości jest bardzo trudne, ogólnie nalezy wiedzieć, że jeśli zmniejszamy ogniskową to głębia ostrości rośnie, natomiast jeśli ogniskową obiektywu zwiększamy to głębia ostrości maleje.

Na rysunku przedstawiona jest zależność głębi ostrości od ogniskowej obiektywu, w tym przykładzie dla przysłony 8.

Patrząc na rysunek powyżej wyciągamy prosty wniosek:

• jeśli chcemy uzyskać dużą głębię ostrości (np. zdjęcia krajobrazowe) - używamy obiektywów o małej ogniskowej;
• jeśli chcemy uzyskać małą głębię ostrości (np.portret) - używamy obiektywów o większej ogniskowej.

	Przysłona 5,6 ogniskowa 50 mm			Przysłona 5,6 ogniskowa 300 mm
	Mała głębia ostrości uzyskana została przez zbliżenie się do obiektu głównego i zastosowanie sredniej (5,6) przysłony.			Przy portrecie często zależy nam na rozmyciu tła za osobą, uzyskujemy to poprzez zmniejszenie przysłony lub (oraz) wydłużenie ogniskowej obiektywu.

	Przysłona 16 ogniskowa 28 mm
	Zależało mi na dużej głębi ostrości, zastosowałem przysłonę 16 a ostrość ustawiłem trochę bliżej niż świecące na końcu mostu latarnie.

Zależność między czasem a przesłoną

Trzymając w ręku aparat i stając przed sceną którą chcemy utrwalić, przeważnie ustalamy co z tego co widzimy i w jakiej formie chcemy utrwalić na zdjęciu. Wybieramy wtedy jakich środków wyrazu użyjemy, wybieramy technikę, wybieramy co dla nas przy wykonywaniu tego zdjęcia jest ważniejsze - czas, czy przysłona, gdyż istnieje bardzo duża zależność pomiędzy nimi. Przy danej scenie dla wybranej przez nas przesłony istnieje tylko jeden odpowiedni czas i odwrotnie. Jeśli zmienimy przeslonę, zmianie musi ulec także czas.

W tabelce są przykładowe pary czas - przysłona jakie mogą wystąpić. Proszę zauważyć, że im dłuższy czas tym większą przesłonę możemy użyć, im czas jest krótszy tym przysłona musi być mniejsza. Jęśli zechcemy zrobić zdjęcie przy dużej przesłonie (w celu uzyskania dużej głebi ostrości), to wydłuży się czas który musimy zastosować. Przy każdej z tych par, uzyskamy prawidłowo naświetlone zdjęcie, jednak będą one różne, zwłaszcza te wykonane przy użyciu par skrajnych z tabelki. Świadomy wybór parametrów (obok kadrowania), jest twórczym wkładem fotografa w ostateczne dzieło którym jest zdjęcie.

Czasami można spotkać osobę która w dzień, przy oświetleniu wystarczającym do wykonania zdjęcia z ręki używa statywu, dlaczego? Fotograf ten, chce uzyskać dużą głębię ostrości, zastosował dużą przesłonę i czas jaki musi do niej dobrać jest na tyle długi, że boi się poruszyć zdjęcie. Często zdaża się, że mimo dobrych chęci nie mozemy zastosować jakiegoś czasu lub przesłony gdyż drugi, odpowiedni mu parametr jest niewykonalny technicznie lub nie do przyjęcia. Np. przy fotografowaniu grupy osób, chcąc uzyskać dużą głębie ostrości zwiększamy czas, niestety nie możemy zejść poniżej 1/30 bo zaczną rozmazywać się im nogi i ręce, czyli elementy które najszybciej się poruszają, przy jeszcze dłuższym czasie zaczną rozmazywać się całe osoby, w ten sposób możemy doprowadzić do wykonania zdjęcia ruchliwej ulicy .... bez ludzi (i samochodów).

Wartość naświetlenia (EV)

Wartość naświetlenia ( w języku angielskim - Exposure Value - stąd skrót EV) jest to liczbowe przedstawienie ilości światła niezbędnego do prawidłowego naświetlenia filmu.

Przykładowo dla filmu o czułości ISO 100/21°:
- ilość światła równa 1 EV, to ilość światła wystarczająca do wykonania prawidłowego zdjęcia przy przysłonie 2 w czasie 2 sekund -czyli ciemno.
- ilość światła równa 10 EV, to ilość światła wystarczająca do wykonania prawidłowego zdjęcia przy przysłonie 5,6 w czasie 1/30 sekundy - słabe warunki.
- ilość światła równa 15 EV, to ilość światła wystarczająca do wykonania prawidłowego zdjęcia przy przysłonie11 w czasie 1/250 sekundy - dobre światło.

Jesli mówimy o zmianie parametrów naswietlenia o 1 EV oznacza to zmianę przysłony, lub czasu o jedna działkę.

Przykładowo ustawione parametry wynosza: przysłona - 8; czas - 1/125:
- zmniejszenie o 1 EV - zmieniamy przysłone na 11, lub czas na 1/250.
- zwiekszenie o 1 EV - zmieniamy przysłonę na 5,6, lub czas na 1/60.
- w aparatach automatycznych po prostu wprowadzamy korektę naświetlenia o 1 EV.